Δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα

Ως βαρέα μέταλλα ορίζονται τα μέταλλα με ατομικό αριθμό μεγαλύτερο από αυτόν του σιδήρου (55) με πυκνότητα’ πολύ υψηλό και που αποτελούν συχνή αιτία ρύπανσης και τοξικότητας’ σε βιολογικούς οργανισμούς.
Στην επιστημονική βιβλιογραφία τα ακόλουθα στοιχεία θεωρούνται συνήθως βαρέα μέταλλα: αλουμίνιο, σίδερο, argento, βάριο, βηρύλλιο, κάδμιο, κοβάλτιο, χρώμιο, μαγγάνιο, υδράργυρος, μολυβδαίνιο, νικέλιο, μόλυβδος, χαλκός, λιμνούλα, τιτάνιο, tallio, βανάδιο, ψευδάργυρος, και μερικά μεταλλοειδή με ιδιότητες’ παρόμοια με αυτά των βαρέων μετάλλων, όπως το αρσενικό, βισμούθιο και σελήνιο. Ανάμεσα στα βαρέα μέταλλα διακρίνουμε τα μέταλλα που είναι απαραίτητα για τους ζωντανούς οργανισμούς, με πιθανή τοξικότητα, δηλ: σίδερο, κοβάλτιο, χρώμιο, χαλκός, μαγγάνιο, μολυβδαίνιο, σελήνιο, ψευδάργυρος; από μέταλλα που θεωρούνται κυρίως τοξικά: αλουμίνιο, αρσενικό, βηρύλλιο, κάδμιο, υδράργυρος, νικέλιο και μόλυβδο. Όταν πρόκειται για ρύπανση από βαρέα μέταλλα, κανονικά αναφερόμαστε μόνο σε ορισμένα από αυτά τα στοιχεία, οι πιο υπεύθυνοι για τις περιβαλλοντικές ζημιές, ή: υδράργυρος, κάδμιο,χρώμιο και μόλυβδο.

Τα βαρέα μέταλλα είναι φυσικά συστατικά του φλοιού της γης που δεν αποικοδομούνται από τη δραστηριότητα’ βιολογικό και φωτοχημικό και επομένως δεν μπορεί να απορριφθεί, αν απελευθερωθούν στο περιβάλλον μπορούν να παραμείνουν εκεί για εκατοντάδες χρόνια. Ορισμένα φυσικά φαινόμενα όπως ηφαιστειακές εκρήξεις, Οι δασικές πυρκαγιές και οι παλίρροιες συμβάλλουν στη φυσική κυκλοποίηση των μετάλλων, αλλά ο άνθρωπος’ παίζει εξίσου σημαντικό και μερικές φορές μεγαλύτερο ρόλο από αυτόν της φύσης. Κατάφερε να αυξήσει τις εκπομπές κατά πολλές τάξεις μεγέθους. Τα βαρέα μέταλλα μπορούν να εισέλθουν στο σώμα μας μέσω του νερού , τον αέρα , και φαγητό; μερικά από αυτά τα στοιχεία αποτελούν μέρος του οργανισμού μας και είναι: χαλκός, σελήνιο, ψευδάργυρος.

Είναι απαραίτητα για τη διατήρηση ενός σωστού μεταβολισμού, ωστόσο σε υψηλότερες συγκεντρώσεις γίνονται τοξικά. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στις αναθυμιάσεις από το στόμα ανθρώπων που έχουν τέσσερα οδοντικά σφραγίσματα με αμάλγαμα υδραργύρου υπάρχει ένα ποσοστό ατμών υδραργύρου υψηλότερο από το μέγιστο επιτρεπόμενο για βιομηχανικούς εργάτες , se ne puo’ να συμπεράνουμε ότι η ρύπανση του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε προκαλεί σε όλους περισσότερους’ ή λιγότερο μεθυσμένος από υπερβολικές συσσωρεύσεις βαρέων μετάλλων.
Ανάμεσα στους διάφορους ρύπους , Τα βαρέα μέταλλα είναι οι περισσότερες ενώσεις’ επιβλαβής ,συνδέονται με τις κυτταρικές δομές στις οποίες εναποτίθενται,παρεμπόδιση της εκτέλεσης ορισμένων ζωτικών λειτουργιών. Οι θειούχες ομάδες (SH) , φυσιολογικά υπάρχουν σε ένζυμα που ελέγχουν την ταχύτητα των μεταβολικών αντιδράσεων στο ανθρώπινο σώμα, συνδέονται εύκολα με βαρέα μέταλλα, το προκύπτον σύμπλοκο μετάλλου-θείου επηρεάζει ό,τι το ένζυμο δεν μπορεί’ λειτουργεί κανονικά και χάνει τη λειτουργικότητά του’ του καταλύτη.
Η αποβολή αυτών των μετάλλων συμβαίνει μόνο σε ελάχιστο βαθμό, με σιελόρροια, ιδρώτας, θηλασμός , που οδηγεί σε βιοσυσσώρευση, δηλαδή αύξηση της συγκέντρωσης μιας χημικής ουσίας σε έναν βιολογικό οργανισμό με την πάροδο του χρόνου, σε σύγκριση με τη συγκέντρωση του χημικού προϊόντος στο περιβάλλον. Τα υπολείμματα συσσωρεύονται στα έμβια όντα κάθε φορά που αφομοιώνονται και αποθηκεύονται περισσότερο’ πιο γρήγορα από ό,τι διασπώνται (μεταβολίζεται) ή εκδιώχθηκε. Τα μέταλλα συγκεντρώνονται, καταστρέφοντάς τους, ιδιαίτερα σε ορισμένα όργανα: εγκέφαλος, συκώτι και νεφρά και στα οστά, και συχνά αποτελούν επιβαρυντικό ή καθοριστικό παράγοντα για πολλές χρόνιες ασθένειες. Τα παιδιά είναι τα πιο ευάλωτα’ σε κίνδυνο από την έκθεση στον μόλυβδο, στον υδράργυρο και άλλους τοξικούς παράγοντες, αφού κατά μονάδα’ του βάρους, τρώνε, πίνουν και αναπνέουν τρεις-τέσσερις φορές περισσότερο’ των ενηλίκων. Τα μέταλλα εισάγονται στα υδάτινα συστήματα ως συνέπεια της διάβρωσης των εδαφών και των πετρωμάτων και από διάφορες δραστηριότητες’ ανθρώπινες δραστηριότητες που κυμαίνονται από την εξόρυξη μέχρι τη χρήση σωλήνων μολύβδου για πόσιμο νερό.

Ποιες ζημιές και μέταλλα επηρέασαν?

Αλουμίνιο: Βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστημα, άνοια, απώλεια μνήμης
Αντιμόνιο : Καρδιακή βλάβη, διάρροια, κάνω εμετό, έλκος στομάχου
Αρσενικό : Λεμφικός καρκίνος, καρκίνο του ήπατος, καρκίνο του δέρματος
Βάριο : Αυξημένη αρτηριακή πίεση, παράλυση
Βισμούθιο : Δερματίτιδα, ελκώδης στοματίτιδα, διάρροια
Κάδμιο : Διάρροια, πόνους στο στομάχι, κάνω εμετό, κατάγματα οστών, ανοσοποιητική βλάβη, ψυχολογικές διαταραχές
Χρώμιο : Βλάβες στα νεφρά και στο συκώτι, αναπνευστικά προβλήματα, καρκίνος του πνεύμονα, θάνατος
Χαλκός : Ερεθισμός της μύτης, στόμα και μάτια, κίρρωση του ήπατος, εγκεφαλική και νεφρική βλάβη
Gallio : Ερεθισμός του λαιμού, δυσκολία’ αναπνευστικός, πόνος στο θώρακα
Άφνιο : Ερεθισμός των ματιών, στο δέρμα και στους βλεννογόνους
Indio : Καρδιακή βλάβη, νεφρών και συκωτιού
Ιρίδιο : Ερεθισμός στα μάτια και στο πεπτικό σύστημα
Λαντάνιο : Καρκίνος του πνεύμονα, ηπατική βλάβη.
Μόλυβδος : Φρούτο, λαχανικό, κρέας, σιτηρά, vino, τα τσιγάρα το περιέχουν. Προκαλεί εγκεφαλική βλάβη, δυσλειτουργίες κατά τη γέννηση, νεφρική βλάβη, δυσκολία’ της μάθησης, καταστροφή του
νευρικό σύστημα
Μαγγάνιο : Πήξη αίματος, δυσανεξία στη γλυκόζη, σκελετικές διαταραχές
Μερκούριο : Καταστροφή του νευρικού συστήματος, εγκεφαλική βλάβη, Βλάβη στο DNA
Νικέλιο : Πνευμονική εμβολή, δυσκολία’ αναπνευστικός, άσθμα και χρόνια βρογχίτιδα, αλλεργικές δερματικές αντιδράσεις
Παλλάδιο : Εξαιρετικά τοξικό και καρκινογόνο, εκνευριστικό
Πλατίνα : Αλλαγές DNA, Καρκίνος, βλάβη στο έντερο και στα νεφρά
Γέννησε : Κηλίδες στο δέρμα, δυνητικά τοξικά και καρκινογόνα
Ρουθήνιο : Εξαιρετικά τοξικό και καρκινογόνο, βλάβη των οστών
Σκάνδιο : Πνευμονική εμβολή, απειλεί το συκώτι όταν συσσωρεύεται στο σώμα
Αρτζέντο : Χρησιμοποιείται ως βαφή Ε174, ημικρανία, δυσκολία’ αναπνευστικός, δερματικές αλλεργίες, εξαιρετικά συμπυκνωμένο προκαλεί κώμα και θάνατο
Στρόντιο : Καρκίνος του πνεύμονα, δυσκολίες στα παιδιά’ της ανάπτυξης των οστών
Ταντάλιο : Ερεθισμός των ματιών, και στο δέρμα, τραυματισμό της ανώτερης αναπνευστικής οδού
Τάλλιο : Χρησιμοποιείται ως ποντικοφάρμακο, βλάβη στο στομάχι, στο νευρικό σύστημα, κώμα και θάνατο, Όσοι επιβιώνουν από το Θάλλιο υποφέρουν από βλάβη του νευρικού συστήματος και παράλυση
Λιμνούλα : Ερεθισμός στα μάτια και στο δέρμα, ημικρανία, πόνους στο στομάχι, δυσκολία’ να ουρήσει
Βολφράμιο : Βλάβη στους βλεννογόνους και τις μεμβράνες, ερεθισμός των ματιών
Βανάδιο : Καρδιακές και καρδιαγγειακές διαταραχές, φλεγμονή του στομάχου και των εντέρων
Ittrio : Εξαιρετικά τοξικό, καρκίνος του πνεύμονα, πνευμονική εμβολή, ηπατική βλάβη

ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ της δηλητηρίασης από βαρέα μέταλλα θα ποικίλλουν ανάλογα με τη φύση και την ποσότητα του βαρέος μετάλλου που καταπίνεται. Οι ασθενείς μπορεί να παραπονεθούν:
ναυτία
κάνω εμετό
διάρροια
στομαχόπονος
πονοκέφαλος
μεταλλική γεύση στο στόμα

Ανάλογα με το μέταλλο, Μπορεί να εμφανιστούν μπλε-μαύρες γραμμές στους ιστούς των ούλων. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις δηλητηρίασης από βαρέα μέταλλα, οι ασθενείς μπορεί να τεθούν σε κίνδυνο:
αντίληπτφς
μοτέρ
γλωσσολογία

Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ της δηλητηρίασης από βαρέα μέταλλα μπορεί να γίνει μέσω μιας σειράς εξετάσεων όπως π.χ:
εξετάσεις αίματος
εξετάσεις ούρων
εξέταση μαλλιών
ανάλυση ιστού
Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ με ακτίνες Χ για τη δηλητηρίαση αυτού του τύπου είναι η θεραπεία χηλίωσης. Με μια τέτοια θεραπεία εισάγεται από το στόμα ένας χηλικός παράγοντας, ενδομυϊκά ή ενδοφλεβίως. Οι τρεις πιο συνηθισμένοι χηλικοί παράγοντες είναι το δινάτριο εδετικό ασβέστιο, διμερκαπρόλη και πενικιλλαμίνη.
Ο χηλικός παράγοντας περιβάλλει και συνδέεται με το μέταλλο στους ιστούς του σώματος, σχηματίζοντας ένα σύμπλεγμα που φιλτράρεται από το αίμα και τα νεφρά και, μεταγενέστερα, απεκκρίνεται στα ούρα.

ΠΡΟΛΗΨΗ: Δεν είναι εύκολο αλλά μπορεί να αποφευχθεί επιλέγοντας περιβάλλοντα, ελεγχόμενα τρόφιμα. Για παράδειγμα, αν τρώμε ψάρι, οι λιγότερο μολυσμένοι είναι οι μικρότεροι και οι νεότεροι που έχουν συσσωρεύσει λιγότερο υδράργυρο κατά τη διάρκεια της ζωής τους, για παράδειγμα….